બાયડ

📍 સામાન્ય પરિચય:

• બાયડ ઉત્તર ગુજરાતના અરવલ્લી જિલ્લાનું એક મહત્વપૂર્ણ અને ઐતિહાસિક તાલુકું છે.

• 2013માં બનેલા નવા જિલ્લાઓમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લાનો આ તાલુકો છે.

• બાયડનું ભૌગોલિક સ્થાન એક તરફથી અરાવલ્લી પર્વતશ્રેણીને સ્પર્શે છે અને બીજી તરફથી પાટણ, સાબરકાંઠા અને મહિસાગર જેવા જિલ્લાઓ સાથે જોડાયેલું છે.

• અહીંની જનસંખ્યા લગભગ 30,000 થી વધુ છે (2021ની અંદાજિત ગણતરી મુજબ).

• બાયડ મોડાસા અને દહેગામ વચ્ચેનું મુખ્ય ટાઉન છે, જે SH-59 (સ્ટેટ હાઇવે 59) દ્વારા જોડાયેલું છે.

🗺️ ભૌગોલિક સ્થિતિ:

• બાયડની નજીકથી વાત્રક, મઝમ અને મેઘમન નદીઓ પસાર થાય છે.

• આ વિસ્તાર મુખ્યત્વે ઉંચ-નીચ ડુંગાળિયું અને જંગલાળું છે, જે તેને કુદરતી સૌંદર્ય માટે વિખ્યાત બનાવે છે.

• વરસાદ દર વર્ષે સરેરાશ 700-800 mm હોય છે.

🌊 કુદરતી સૌંદર્ય: ઝાંઝરી ધોધ (Zanzari Waterfall)

• બાયડ તાલુકાના ડાભા ગામ પાસે, વાત્રક નદી પર આવેલી સુંદર ઝાંઝરીનો ધોધ (Zanzari Waterfall) અહિયાંનું મુખ્ય આકર્ષણ છે.

• આ ધોધને લોકો “ઝાંઝરી ધરો” અથવા “ભગીયો ઘરો” તરીકે ઓળખે છે.

• વરસાદી ઋતુમાં આ ધોધ ખુબજ જોરશોરથી વહે છે અને પ્રકૃતિપ્રેમી પ્રવાસીઓ માટે આકર્ષણનું કેન્દ્ર બની જાય છે.

• ધોધ પાસે ગંગા માતાનું મંદિર આવેલું છે, જ્યાં લોકો ભક્તિભાવ સાથે દર્શન કરવા આવે છે.

• અહીં લોકલ ગામોના લોકો દ્વારા પથ્થરો પર કુદરતી શિલ્પકૃતિઓ પણ જોવા મળે છે.

🏛️ ઐતિહાસિક અને ધાર્મિક મહત્તા:

• બાયડ વિસ્તારમાં ઘણા પૂરાતન મંદિર, સ્તંભો અને ઝરણા છે જે તેના ઐતિહાસિક દ્રષ્ટિકોણને દર્શાવે છે.

• હનુમાનજીના મંદિર, મહાદેવ મંદિર, સ્તંભેશ્વર મહાદેવ અને અન્ય ધાર્મિક સ્થળો પ્રખ્યાત છે.

• શહેરમાં વર્ષો જૂનું પટેલ સમાજ મંદિર અને જૈન દેરાસર પણ છે.

• સ્થાનિક મેળાઓ અને ઉત્સવો એ અહિયાંની સંસ્કૃતિનો અંગ છે.

🌾 કૃષિ અને આર્થિક વ્યવસ્થા:

• બાયડની મૂળ આર્થિક પ્રવૃત્તિ કૃષિ છે.

• મુખ્ય પાકો: મકાઈ, મગફળી, ચણો, બાજરી, તલ અને કપાસ.

• પશુપાલન પણ અહીંનો એક મુખ્ય વ્યવસાય છે.

• તાજેતરમાં માછીમારી અને ઔષધિય વનસ્પતિઓનું ઉત્પાદન પણ વધતું જોવા મળ્યું છે.

• સ્થાનિક બજારો અને ગામે-ગામે વેકલાં ધંધા શહેરના અર્થતંત્રને ટેકો આપે છે.

🏫 શિક્ષણ અને આરોગ્ય:

• બાયડમાં સરકારી અને ખાનગી શાળાઓ, હાઈસ્કૂલ અને કોલેજો ઉપલબ્ધ છે.

• નજીકના ગામડાંમાંથી વિદ્યાર્થીઓ અહિયાં ભણવા આવે છે.

• સિવિલ હોસ્પિટલ, પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્રો અને ખાનગી દવાખાનાઓ બાયડમાં કાર્યરત છે.

• વિજ્ઞાન અને કૃષિ સંબંધી શિક્ષણ માટે પણ નિકટના તાલુકાઓમાં મંડળીઓ કાર્યરત છે.

🛣️ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને માર્ગવ્યવસ્થા:

• બાયડ રાજ્ય માર્ગો અને ગ્રામીણ રસ્તાઓ દ્વારા નજીકના ગામો અને શહેરો સાથે સારી રીતે જોડાયેલું છે.

• ST બસ સેવા ઉપલબ્ધ છે, જેના માધ્યમથી મોડાસા, હિમતનગર, દહેગામ, ગાંધીનગર, અમદાવાદ વગેરે સ્થળે સરળ પ્રવેશ મળે છે.

• રસ્તાઓનું વિસ્તરણ, રોડ લાઈટ, ડ્રેનેજ સિસ્ટમ અને પાણીની લાઈન માટે નગરપંચાયત દ્વારા આયોજન ચાલે છે.

🪔 સાંસ્કૃતિક પરંપરા અને મેળા:

• બાયડ તાલુકામાં દર વર્ષે અનેક ગ્રામ્ય મેળા, રથયાત્રા, નવરાત્રી ઉત્સવો અને ગુરુપૂર્ણિમા મહોત્સવો યોજાય છે.

• અંબાજી યાત્રા માટેના માર્ગમાં આવતાં ગામોમાં યાત્રાળુઓ માટે વિશ્રામગૃહ પણ બનાવવામાં આવ્યા છે.

• ઝાંઝરી ધોધ નજીક રવિવાર અને તહેવારોના દિવસે પ્રયટકો માટે વિશેષ મેળાવડો જોવા મળે છે.

📌 ભવિષ્યની તકો:

• ઝાંઝરી ધોધ અને આસપાસના નૈસર્ગિક સ્થળોને ઇકો-ટુરિઝમ રૂપે વિકસાવવાની તક.

• હર્બલ પ્રોડક્ટ્સ, ડેરી ઉદ્યોગ અને ગ્રામ્ય હસ્તકલા માટે પણ મિક્રો સ્ટાર્ટઅપ્સ અને સહકારી વ્યવસ્થાઓ ઉભી થઈ રહી છે.

• સુંદર માર્ગવ્યવસ્થા અને નદીના ખીણ વિસ્તારને કારણે રિસોર્ટ અને નેચર કેમ્પિંગ પોઈન્ટ્સ માટે પણ સંભાવનાઓ ઊભી થઈ રહી છે.