ભિલોડા

📍 સામાન્ય પરિચય:

• ભિલોડા, ગુજરાતના અરવલ્લી જિલ્લાના મહત્વપૂર્ણ તાલુકામાંના એક છે.

• આ તાલુકો મેશ્વો નદીના પટમાં આવેલું છે, જે ભૂગર્ભ અને પર્યાવરણ બંને દૃષ્ટિએ મહત્વપૂર્ણ છે.

• ભિલોડા તટસ્થ વિસ્તારો, પર્વતીય અને જૈવિક વૈવિધ્યથી સમૃદ્ધ છે.

🏛️ ઐતિહાસિક અને પુરાતત્વિક સ્થળો:

• મેશ્વો નદીના કાંઠે મહારાજા ભોજનો ટીંબો અને દેવની મોરીનો સ્તૂપ આવેલો છે, જે પ્રાચીન સમયના પુરાવા છે.

• ઈ.સ. 1950-60 દરમિયાન દેવની મોરી પાસે ઉત્ખનન દરમ્યાન પાષાણયુગના ઓજારા મળ્યા હતા, જે હવે શામળાજી સંગ્રહાલયમાં સુરક્ષિત છે.

• દેવની મોરીનો સ્તૂપ ગુજરાત સરકાર દ્વારા બુદ્ધની સર્કિટના ભાગરૂપે વિકસાવવામાં આવ્યો છે.

• ઈટેરીનો સ્તૂપ, જે શ્યામ સરોવરમાં ડૂબી ગયેલા સ્થળેથી મળ્યો હતો, પણ ઐતિહાસિક દ્રષ્ટિએ મહત્વનો છે.

• કીર્તિ સ્તંભ સાથે આવેલું દિગંબર જૈન મંદિર ભિલોડા તાલુકામાં આવેલું છે અને ધાર્મિક યાત્રીઓ માટે મહત્વનું છે.

• અરવલ્લી ગિરિમાળામાં આવેલું શામળાજી મંદિર, ભિલોડા નજીક આવેલું ઐતિહાસિક અને ધાર્મિક કેન્દ્ર છે.

🌳 પર્યાવરણ અને વન્યજીવન:

• વર્ષ 2009માં 60મા વન મહોત્સવ દરમિયાન શામળાજી ખાતે ‘શ્યામલ વન’ સ્થાપિત થયું હતું.

• આ વન પહેલાં સાબરકાંઠા જિલ્લાના અંતર્ગત હતું, પરંતુ વર્ષ 2013માં અરવલ્લી જિલ્લાના રચનાને સાથે હવે આ વન અરવલ્લી જિલ્લામાં આવે છે.

• શ્યામલ વન પર્યાવરણ માટે મહત્વપૂર્ણ છે અને સ્થાનિક જીવ જંતુઓને આશ્રય આપે છે.

🛕 ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક મહત્વ:

• ભિલોડા તાલુકાના નાંદેજમાં આવેલું મહાકાળી મંદિર, મહાદેવ મંદિર, હનુમાનજી મંદિર, ભેંટાલીનું શિવપંચાયતન મંદિર અને મોટીબેબારનું શોભાયડા શિવમંદિર પ્રખ્યાત ધાર્મિક સ્થળો છે.

• આ મંદિરોમાં દર વર્ષે હજારો ભક્તો દર્શન માટે આવે છે.

• તહેવારો અને મહોત્સવોમાં આ સ્થળો ખૂબ સજ્જ હોય છે.

📚 સામાજિક અને સાહિત્યિક યોગદાન:

• ગાંધીયુગના પ્રખ્યાત સાહિત્યકાર ઉમાશંકર જોશીનો જન્મ ભિલોડા તાલુકાના બામણા ગામ ખાતે થયો હતો.

• ઉમાશંકર જોશીનું સાહિત્ય અને કાર્ય ગુજરાતી ભાષા અને સંસ્કૃતિમાં મહત્વનું યોગદાન માનવામાં આવે છે.

🌾 અર્થતંત્ર:

• ભિલોડા તાલુકાની આર્થિક પ્રવૃત્તિમાં કૃષિ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે.

• અહીંની જમીન ફળદાયક છે, અને ખેડૂતો ખેતીમાં મગફળી, તલ, ઘઉં, કપાસ જેવા પાકોની ખેતી કરે છે.

• નાના ધંધા, હસ્તકલા અને સ્થાનિક બજારો તાલુકાની અર્થવ્યવસ્થાને મજબૂત બનાવે છે.

🏞️ પ્રાકૃતિક અને પર્યટન તત્વો:

• અરવલ્લી નદી અને ગિરિમાળાઓ પ્રવાસન માટે આકર્ષણ રૂપ છે.

• ઐતિહાસિક અને ધાર્મિક સ્થળોની સંખ્યા વધુ હોવાથી ભિલોડા પર્યટકો અને ધાર્મિક યાત્રીઓ માટે એક મહત્વપૂર્ણ સ્થળ છે.

• શામળાજી મંદિર પાસેના પ્રાકૃતિક સ્થળો અને વન્યજીવન ત્રિપ માટે ઉત્તમ છે.

🚧 વિકાસ અને ભવિષ્યની તકો:

• તાલુકામાં શહેરીકરણ તેમજ બેઝિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનું સતત વિકાસ ચાલી રહ્યું છે.

• સરકાર દ્વારા પર્યાવરણ રક્ષણ, ટુરિઝમ વિકાસ, અને સ્થાનિક કૃષિ સુધારણા માટે અનેક યોજનાઓ અમલમાં છે.

• ભિલોડા તાલુકાની સાંસ્કૃતિક અને ઐતિહાસિક ઓળખને વધુ પ્રોત્સાહન આપવાનું યત્ન ચાલુ છે.