મોડાસા

📍 સામાન્ય પરિચય:

• મોડાસા અરવલ્લી જિલ્લાના એક મહત્વપૂર્ણ તાલુકું છે.

• તે માઝમ નદીના કિનારે વસેલું છે, જે ઇતિહાસ અને પ્રાકૃતિક સૌંદર્યનું મિશ્રણ છે.

• મુખ્ય શહેર મોડાસાનું પ્રાચીન નામ ‘મોહડકવાસક’ હોવાનું કહેવાય છે.

🏛️ ઐતિહાસિક અને સ્થાપનાકાળ:

• મોડાસાનું સ્થાપન કહેવામાં આવે છે કે મહાન રાજવી માંધાતા દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ આ વિષય પર કોઈ પ્રામાણિક ઐતિહાસિક સાક્ષ્યો ઉપલબ્ધ નથી.

• પ્રાચીન ઐતિહાસિક દસ્તાવેજ રાજા ભોજના તામ્રપત્રમાં વિક્રમ સંવત 1067માં ‘મહોડક વાસક’ નામનો ઉલ્લેખ જોવા મળે છે.

• અહીં પુષ્કળ પ્રમાણમાં મહુડાના વૃક્ષો હોવાને કારણે શહેરને ‘મોડાસા’ નામ મળ્યું હોવાની પણ માન્યતા છે.

🌊 નદીઓ અને પ્રાકૃતિક દૃશ્ય:

• માઝમ નદી મોડાસાના જીવનમાં મહત્વપૂર્ણ છે.

• આ નદીની હાજરીથી ખેતી અને જીવનશૈલી સંબંધિત ઘણી પ્રવૃત્તિઓ સંચાલિત થાય છે.

• નદી કિનારે આવેલું વિસ્તૃત ખેડૂત વિસ્તાર અને ઔષધિ ઉદ્યાન આ જિલ્લાને પર્યાવરણથી સમૃદ્ધ બનાવે છે.

🕉️ ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક સ્થળો:

• બાકરોલ ખાતે આવેલું મહાદેવ ગામ જેને ‘મીની રાજઘાટ‘ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

• અહીં શિતળાઈ ડુગર પાસે ઝુમર અને મેશ્વો નદીઓનું સંગમ છે, જ્યાં મહાત્મા ગાંધીજીની અસ્થિનું વિસર્જન કરાયું છે.

• આ સ્થળે ગાંધી સ્મારક સ્થાપિત છે અને તે દિલ્હીના રાજઘાટ પછીનું મીની રાજઘાટ ગણાય છે.

• બાજકોટ ખાતે આવેલું દેવરાજ ધામ મહત્વપૂર્ણ ધાર્મિક સ્થળ છે જ્યાં દેવાયત પંડિતનું સમાધિસ્થળ છે.

• દેવાયત પંડિત વંથલી (જૂનાગઢ)ના પ્રસિદ્ધ સંત, કવિ અને ભજનકાર હતા. તેમણે આગમ વાણી અને ભવિષ્યવાણી ક્ષેત્રે વિશેષ યોગદાન આપ્યું છે.

• મોડાસામાં માઝમ નદીના કિનારે આવેલું ‘સતીનો પાળિયો’ પ્રાચીન ધાર્મિક અને સામાજિક પરંપરાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.

• તે ઉપરાંત, સલ્તનત સમયની દરગાહો અને હજીરાઓ પણ અહીંનું ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક મહત્વ વધારતા સ્થળો છે.

🌿 ઔષધિ ઉદ્યાન અને પર્યાવરણ:

• મોડાસા તાલુકામાં ઔષધિ ઉદ્યાન આવેલી છે, જ્યાં વિવિધ ઔષધિય વનસ્પતિઓ ઉગાડવામાં આવે છે.

• આ ઉદ્યાનો ખેડૂતો અને આયુર્વેદિક ચિકિત્સા માટે લાભદાયક માનવામાં આવે છે.

• સ્થાનિક પર્યાવરણ સદગત અને પ્રાકૃતિક રીતે સુસજ્જ છે.

🏞️ અન્ય મહત્વપૂર્ણ તથ્યો:

• મહાત્મા ગાંધીજીના અસ્થિવિસર્જન સ્થળ તરીકે મોડાસાનું બાકરોલ ગામ મહત્વ ધરાવે છે.

• આ અસ્થિ અહીં 1948માં સ્વતંત્ર સેનાની ગૌરીશંકર જોષીએ લઇ આવી હતી.

• આ સ્થળે દર વર્ષે શાંતિ અને સન્માન સાથે સત્તાવાર કાર્યક્રમો યોજાતા રહે છે.

🚜 અર્થતંત્ર અને જીવનશૈલી:

• મોડાસાની અર્થવ્યવસ્થા મુખ્યત્વે કૃષિ પર આધારિત છે.

• માઝમ નદીની સિંચાઈથી ખેતીમાં સુધારો થયો છે.

• તલ, મગફળી, કપાસ, અને ઘઉં મુખ્ય પાકો છે.

• નાની ઉદ્યોગો અને હસ્તશિલ્પકર્તાઓ પણ અહીં જોવા મળે છે.

🏫 શિક્ષણ અને આરોગ્ય:

• તાલુકામાં શાળાઓ, કોલેજો, અને આરોગ્ય કેન્દ્રો કાર્યરત છે.

• શૈક્ષણિક વિકાસ માટે સરકારની વિવિધ યોજનાઓ ચાલુ છે.

• આરોગ્ય ક્ષેત્રે પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્રો અને દવાખાનાઓ લોકો માટે સુવિધા પ્રદાન કરે છે.

🛣️ પરિવહન અને સંચાર:

• મોડાસા વિસ્તારના માર્ગો રાજય અને જિલ્લા વડે સારી રીતે જાળવવામાં આવે છે.

• નજીકનું મોટું રેલવે સ્ટેશન ધોરાજી છે, જે માર્ગવ્હીકલ સાથે જોડી શકે છે.

• સરકારી અને ખાનગી બસ સેવા ઉપલબ્ધ છે.

🔗 ઉપયોગી માહિતી અને સમાપ્તિક નોંધ:

• મોડાસા, ઐતિહાસિક, ધાર્મિક અને પર્યાવરણીય દ્રષ્ટિકોણથી ધરોહર સમૃદ્ધ જિલ્લો છે.

• અહીંનો સંસ્કૃતિક વારસો અને પ્રાકૃતિક સૌંદર્ય દ્રષ્ટિગોચર છે.

• ભવિષ્યમાં ટુરિઝમ અને કૃષિ આધારિત ઉદ્યોગો દ્વારા આ વિસ્તારમાં વિકાસના પ્રસંગો વધુ વધી શકે છે.