પોરબંદર સીટી

📍 પોરબંદર શહેર – સામાન્ય પરિચય

• પોરબંદર ગુજરાતના દક્ષિણ પંછમાળ જિલ્લામાં આવેલું એક મહત્ત્વપૂર્ણ પોર્ટ અને શહેર છે.

• આ શહેરનું મુખ્ય મહત્વ છે કારણ કે અહીં મહાત્મા ગાંધીજીનું જન્મસ્થળ આવેલું છે.

• પોરબંદર પૂર્વે અરબ સાગર અને પશ્ચિમે રણછોડદ્વારથી સીમાવાર છે, જે તેને સમુદ્ર માર્ગથી વ્યવસાય માટે મહત્વ આપતું છે.

🕉️ ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક સ્થળો

• ગાંધીજીનું જન્મસ્થળ – કીર્તિ મંદિર આ શહેરનો મુખ્ય આકર્ષણ છે.

• સુદામા મંદિર, ગાંધી સ્મૃતિ, આર્ય કન્યા ગુરુકુલ અને ભારત મંદિર જેવા ધાર્મિક તથા શૈક્ષણિક કેન્દ્રો અહીં સ્થિત છે.

• નેહરુ પ્લેનેટોરિયમ જ્યાં અવકાશ દર્શન અને વિજ્ઞાન સાથે સંબંધિત પ્રદર્શન થાય છે.

• સાંદિપની આશ્રમ અને સાંદિપની વિદ્યાનિકેતન જે શૈક્ષણિક અને આધ્યાત્મિક કેન્દ્ર છે.

• જૂનું પાર્શ્વનાથનું મંદિર અને કસ્તુરબા નું ઘર પણ જોવાલાયક છે.

🕌 અન્ય પ્રખ્યાત મંદિર અને સાંસ્કૃતિક સ્થળો

• જામા મસ્જિદ અને તેમાં આવેલા શિલાલેખ મહત્વના ઐતિહાસિક પુરાવા છે.

• વિવિધ મહાદેવ મંદિરો જેમ કે ખીમેશ્વર મહાદેવ, ચાડેશ્વર મહાદેવ, ધિંગેશ્વર મહાદેવ, નંદેશ્વર મહાદેવ અને બળેજના પાંચ મંદિરો.

• સપ્તમાતૃકા મંદિર, ચામુંડા માતા મંદિર, સરતાનજીનો ચોરો આ શહેરના સાંસ્કૃતિક ધર્મસ્થળો છે.

• ઓશો રજનીશ ધ્યાનકેન્દ્ર (રજનીશપુરમ્) આધ્યાત્મિક ક્ષેત્રમાં મહત્વનું કેન્દ્ર છે.

🌊 પોરબંદર તાલુકાના પ્રવાસન સ્થળો

• માધવપુરમાં પ્રખ્યાત માધવરાયનું મંદિર આવેલું છે, જ્યાં શ્રી કૃષ્ણ અને રૂક્ષ્મણીની લોકવાયકા પ્રસિદ્ધ છે.

• માધવપુર બીચને ઈકો ટુરિઝમ સાઇટ તરીકે વિકસાવવામાં આવ્યું છે.

• અહીં દરિયાકિનારે કાચબા માટેનું સંવનન સ્થળ છે, જ્યાં ગ્રીન સી ટર્ટલ અને ઓલિવ રીડલી ટર્ટલ જોવા મળે છે.

• વિસાવાડા ગામમાં શ્રી કૃષ્ણની દ્વારકામાં આવેલ મંદિરની નકલ જેવી મંદિર છે, જેને મૂળ દ્વારકા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

• ‘મોછા’ ગામને બાયોવિલેજ તરીકે વિકસાવવામાં આવ્યું છે.

🏛️ ઇતિહાસ અને શાસન

• ઉદયભાણસિંહજી પોરબંદરના યુવરાજ હતા, જે સહકારી આંદોલનના નેતા હતા.

• તેમના નામ પરથી **ઈ.સ. 1956માં ગાંધીનગરમાં ઉદયભાણસિંહજી રિજીયોનલ ઈન્સ્ટિટયૂટ ઓફ કો-ઓપરેટીવ મેનેજમેન્ટ (URICM)**ની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી.

• પોરબંદરનું ઇતિહાસ જૂના સમયથી જ વેપાર અને કલા-સંસ્કૃતિ માટે પ્રખ્યાત રહ્યું છે.

🏞️ પર્યટન અને પ્રવાસન

• પોરબંદર ખાતે ગાંધીનગર જેવા ઐતિહાસિક સ્થળો ઉપરાંત દરિયાકિનારાના બીચો પ્રવાસીઓને આકર્ષે છે.

• નહેરુ પ્લેનેટોરિયમ અને સાંદિપની આશ્રમ જેવા આધ્યાત્મિક અને વૈજ્ઞાનિક સ્થળો વિજ્ઞાન અને ધ્યાનમાં રસ ધરાવતા પ્રવાસીઓ માટે આકર્ષણ છે.

• કચ્છ અને સોરઠ વિસ્તારો નજીક હોવાથી પોરબંદર પ્રવાસ માટે સ્ટારટિંગ પોઈન્ટ છે.

🏘️ આર્થિક અને સામાજિક જીવન

• પોરબંદરના લોકજીવનમાં માછીમારી અને સમુદ્રી વેપારનો મહત્વનો હિસ્સો છે.

• શહેરમાં નાનાં ઉદ્યોગો અને હસ્તકલા પણ ફૂલતી ફૂલતી છે.

• ખેડૂતો માટે કૃષિ આધારિત આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ પણ અહિયાંનું મુખ્ય વ્યવસાય છે.

🚉 કનેક્ટિવિટી અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર

• પોરબંદર રેલવે અને રોડ માર્ગોથી ગુજરાત અને અન્ય રાજ્ય સાથે સારો કનેક્શન ધરાવે છે.

• નિકટમ હવાઇમથક છે રાજકોટ એરપોર્ટ (~100 કિમી).

• નેશનલ હાઈવે અને રાજ્ય માર્ગો શહેરને તદ્દન જોડે છે.

• શહેરમાં સરકારી અને ખાનગી પરિવહન સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ છે.

🎓 શિક્ષણ અને આરોગ્ય

• પોરબંદરમાં શાળાઓથી લઈ કોલેજો અને વ્યાવસાયિક સંસ્થાનો પૂરો જાળવ છે.

• આરોગ્ય સુવિધાઓમાં સરકારી અને ખાનગી હોસ્પિટલ, ક્લિનિક અને ફાર્મસી ઉપલબ્ધ છે.

• સામાજિક વિકાસ અને આરોગ્ય સંબંધી કામગીરી ચાલુ છે.

🌟 ભવિષ્યની દિશા અને વિકાસ

• પોરબંદરનું વિકાસ દરિયાકિનારાના ટુરિઝમ અને ઐતિહાસિક વારસાને ધ્યાનમાં રાખીને કરાય છે.

• નવનવી ટેક્નોલોજી અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના વિકાસથી શહેર વધુ આધુનિક બની રહ્યું છે.

• નાની ઉદ્યોગો, હસ્તકલા અને કૃષિ આધારિત વ્યવસાયોમાં વધારા માટે તકો ઉપલબ્ધ છે.